Guusje Hageman

De agentuur-, distributie- en franchiseovereenkomst: wie kan die gebruiken, wat is het en wanneer kunt u ze gebruiken?

 U als ondernemer kunt op verschillende manieren uw producten of diensten op de markt brengen. Uiteraard kunt u dit zelf doen of wellicht heeft u verkopers in dienst die dit voor u doen. Maar u kunt hierbij ook gebruikmaken van handelsagenten, distributeurs of franchisenemers. Vooral als uw onderneming groeiende is en/of u uw producten of diensten ook in het buitenland wilt aanbieden, kan dit gunstig zijn. Met ieder van voornoemde personen dient u een ander soort overeenkomst te sluiten. Belangrijk is daarom om de verschillen tussen deze overeenkomsten te kennen om zo te bekijken welke voor uw onderneming het meest voor de hand ligt. Daarom leg ik de verschillende overeenkomsten hieronder voor u uit. Ik benoem hierbij ook enkele voor- en nadelen van die overeenkomsten voor u als ondernemer.

Agentuurovereenkomst

De agentuurovereenkomst is een in de wet geregelde overeenkomst. Het is een overeenkomst van opdracht waarbij de opdrachtnemer voor de opdrachtgever bemiddelt bij de totstandkoming van overeenkomsten tussen de opdrachtgever en derden. Dit doet de opdrachtnemer voor een bepaalde of onbepaalde tijd en tegen beloning (provisie). De opdrachtnemer wordt ‘handelsagent’ genoemd en de opdrachtgever ‘principaal’.

Een voorbeeld: een fabrikant (de principaal) sluit een agentuurovereenkomst met een handelsagent, waarbij de handelsagent de taak heeft om de door de principaal gefabriceerde schoonmaakartikelen op de markt te brengen. De handelsagent heeft dan recht op provisie indien door zijn toedoen een overeenkomst (een deal) tussen de fabrikant en een derde/een klant (bijvoorbeeld een supermarkt) tot stand is gekomen. Die handelsagent gaat hierbij niet zelf die overeenkomst aan. Hij heeft slechts een bemiddelende rol en sluit contracten af in naam en voor rekening van de principaal. Bij beëindiging van de agentuurovereenkomst heeft de handelsagent (in beginsel) recht op een klantenvergoeding (goodwill-vergoeding). Hij brengt immers klanten aan bij de principaal. Bovendien moet bij beëindiging van de agentuurovereenkomst rekening worden gehouden met een wettelijk voorgeschreven opzegtermijn.

Er bestaan een aantal uitzonderingen op de hoofdregel dat de principaal een vergoeding verschuldigd is aan de handelsagent. Indien u hierover – en over de agentuurovereenkomst in zijn algemeenheid – meer wilt weten, kunt u het whitepaper “De agentuurovereenkomst: dé manier om uw product op de markt te brengen..? raadplegen.

Enkele voor- en nadelen van agentuur voor u als ondernemer

 Voordelen:

  • U, als principaal, kan zelf bepalen tegen welke voorwaarden de overeenkomst met welke klant tot stand komt. De handelsagent bemiddelt immers slechts bij de totstandkoming van die overeenkomst en volgt uw instructies op;
  • U hoeft de handelsagent alleen te betalen als uw product daadwerkelijk wordt verkocht. Slaat het product niet aan, dan zijn de kosten beperkt;
  • Klanten zullen doorgaans ook na het vertrek van de handelsagent klant blijven, waardoor er geen omzet verloren gaat. Deze klanten kennen immers uw bedrijf al.

Nadelen:

  • Wettelijke opzegtermijn;
  • (In beginsel) goodwill-vergoeding verschuldigd bij einde agentuurovereenkomst.

Distributieovereenkomst

In tegenstelling tot de agentuurovereenkomst is de distributieovereenkomst niet wettelijk geregeld. Bij distributie gaat het om door- of wederverkoop. De distributeur koopt van de leverancier producten en verkoopt aan de klant. Anders dan de handelsagent doet hij dit altijd voor eigen rekening en risico. De distributeur haalt in dit geval géén klanten voor de leverancier binnen. Daarom heeft de distributeur (in beginsel) ook geen recht op een goodwill-vergoeding bij het einde van de overeenkomst.

Een voorbeeld: een leverancier sluit een distributieovereenkomst met een distributeur op basis waarvan de distributeur door de leverancier geleverde vrachtwagenonderdelen gaat importeren en verkopen in Duitsland. Omdat de distributieovereenkomst niet in de wet is geregeld, zijn partijen redelijk vrij in het inrichten van hun distributierelatie. Het is verstandig om in de distributieovereenkomst onder andere vast te leggen onder welke voorwaarden de distributeur de producten mag inkopen en verkopen in een bepaald gebied, de exclusiviteit waaronder de distributeur dat mag doen (dat hij als enige in een bepaald gebied de producten mag verkopen) en wat de duur van de overeenkomst is. Ook de opzegging van de distributieovereenkomst is niet wettelijk geregeld. Uit de rechtspraak volgt dat een ‘redelijke opzegtermijn’ in acht moet worden genomen.

Enkele voor- en nadelen van distributie voor u als ondernemer

 Voordelen:

  • Grote mate van contractsvrijheid, omdat distributie niet wettelijk is geregeld;
  • U heeft niets te maken met de overeenkomst tussen de distributeur en de klant. De distributeur koopt immers uw product en zorgt voor verdere verkoop en aftersales;
  • U bent geen goodwill-vergoeding verschuldigd bij einde distributieovereenkomst.

Nadelen:

  • U mag geen vaste wederverkoopprijzen opleggen aan de distributeur. Het is aan de distributeur zelf om zijn eigen wederverkoopprijzen te bepalen;
  • De distributeur kan verkopen aan uw concurrenten.

 

Franchiseovereenkomst

Een franchiseovereenkomst wordt, voor langere tijd, gesloten tussen een franchisegever en franchisenemer, waarbij de franchisenemer tegen betaling gebruik mag maken van de franchiseformule van de franchisegever. De franchiseformule is een concept voor het leveren van bepaalde producten en/of diensten. Het idee erachter is dat beide partijen elkaar versterken. De franchisegever breidt zijn concept zonder al te veel risico uit en de franchisenemer, als zelfstandig ondernemer, maakt gebruik van een reeds bestaande (succesvolle) formule.

Een franchise-onderneming is vaak te herkennen aan de naam en het bijbehorende logo. Voorbeelden van bekende franchiseformules zijn Albert Heijn en McDonald’s. Evenals de distributieovereenkomst is de franchiseovereenkomst niet specifiek in de wet opgenomen, maar er worden wel bepaalde (gedrags)regels gehanteerd die voortvloeien uit de Europese Erecode Inzake Franchising (EEF). In de EEF is onder andere geregeld: de verplichtingen van de franchisegever en de individuele franchisenemer en bepalingen inzake werving, publiciteit en het verstrekken van gegevens.

Enkele voor- en nadelen van franchising voor u als ondernemer

 Voordelen:

  • U kunt uw onderneming gemakkelijk uitbreiden door een beproefd product- of dienstenpakket aan te bieden, zonder zelf veel te moeten investeren;
  • De franchisenemer is volledig verantwoordelijk voor de gang van zaken in zijn eigen bedrijf;
  • De franchisenemer betaalt franchise fee om van uw franchiseformule gebruik te mogen maken.

Nadelen:

  • Minder controle over uw franchiseformule in vergelijking met filiaalbedrijven;
  • Minder grip op omzet en resultaten.

Welke overeenkomst voor uw onderneming?

Indien u gebruik wilt maken van een van bovengenoemde overeenkomsten is het van belang na te gaan welke overeenkomst bij uw onderneming past. Nog belangrijker is het om vervolgens de overeenkomst naar uw wensen in te kleden en zaken al op voorhand goed en duidelijk vast te leggen. Op deze manier kan discussie achteraf (zo veel mogelijk) worden voorkomen.

gratis adviesgesprek

Wilt u een nieuwe overeenkomst laten opstellen of uw huidige overeenkomst laten controleren? Neemt u dan gerust contact op met een van onze advocaten of juristen. U kunt gebruik maken van ons gratis adviesgesprek.