Overpeinzingen uit de advocatenpraktijk…..

De liquidatie van collega advocaat Derk Wiersum heeft veel stof doen opwaaien. Ook hier op kantoor zijn we enorm geschrokken en hebben we onze bezorgdheid uitgesproken over de gevolgen van die daad voor de rechtsstaat.

Iedere schending van die rechten en vrijheden is daarmee een aanslag op de rechtsstaat en zou ons zorgen moeten baren

Aanslag op de rechtsstaat

De minister van Veiligheid en Justitie sprak zelfs van een aanslag op de rechtsstaat. Deze soundbite werd vervolgens grif overgenomen en kon je overal teruglezen en terugluisteren. Mensen met wat meer gevoel voor drama dikten het citaat nog wat aan tot “de rechtsstaat is vermoord”. Afijn, de teneur is duidelijk.

Begrijpelijke reacties maar mijns inziens onjuist en bovendien gevaarlijk. In een rechtsstaat wordt de burger niet alleen in zijn rechten en vrijheden beschermd tegen de overheid maar ook tegen medeburgers die rechten en vrijheden bedreigen of aantasten.

Dat betekent dat iedereen die de rechten of vrijheden van een medeburger bedreigt of aantast handelt in strijd met het meest basale uitgangspunt van de rechtsstaat. De moord op de broer van de getuige was daarmee ook al een aanslag op de rechtstaat, maar een willekeurige vreemdeling op straat een klap geven, is dat dan dus ook.

Maar dan moeten we er wel voor blijven zorgen dat we met z’n allen de rechtsstaat ‘maken’. Een advocaat kan dat niet alleen.

Net als de broer van de kroongetuige, werd Derk Wiersum vermoedelijk vermoord om de kroongetuige zelf te intimideren en te beïnvloeden. Daarmee lijkt het erop dat Derk Wiersum niet is vermoord omdat hij advocaat was of de advocaat van de kroongetuige, maar omdat met zijn dood de kroongetuige kon worden getroffen. Niet Derk Wiersum was het doel maar de kroongetuige. Daarmee blijft het een verschrikkelijke laffe daad, en de rechtsstaat is zeker geschokt, maar ik betwijfel of het een aanslag op de rechtsstaat was.

Wie is de rechtsstaat?

Advocaten, rechters, politieagenten politici en ambtenaren zijn wellicht de personen die de rechtsstaat haar rechtsstatelijke uitstraling geven, maar zij zijn niet de rechtsstaat. De rechtsstaat is niet beperkt tot die personen. Om de aanslag op een advocaat als een aanslag op de rechtsstaat aan te merken is dan ook riskant. Daarin schuilt het gevaar dat de gemiddelde burger zich geen deel meer voelt van die rechtsstaat en dat de rechtsstaat wordt vereenzelvigd met de officiële functies die daar deel van uit maken. Dat is niet goed.

De rechtsstaat, dat ben jij, om maar eens een populaire slogan te parafraseren. Zolang wij allemaal de rechten en vrijheden van onze medeburgers respecteren en voor zover mogelijk verdedigen, vervullen wij allemaal de rol die in een rechtsstaat van ons verwacht mag worden. Iedere schending van die rechten en vrijheden is daarmee een aanslag op de rechtsstaat en zou ons zorgen moeten baren.

De rechtsstaat, dat ben jij, om maar eens een populaire slogan te parafraseren.

Gelet op de reacties naar aanleiding van de moord op Derk Wiersum heb ik niet het idee dat de rechtsstaat acuut gevaar loopt. Maar dan moeten we er wel voor blijven zorgen dat we met z’n allen de rechtsstaat ‘maken’. Een advocaat kan dat niet alleen.