Als een klant bijvoorbeeld een doos schroeven bij u koopt, dan gaat de eigendom van deze doos schroeven al bij levering over op de klant. Dat de klant de doos schroeven nog niet heeft betaald, is voor de overgang van het eigendom niet relevant. In de praktijk wordt daarom nogal eens afgesproken dat de eigendom van het product pas overgaat ná betaling. Dit wordt een eigendomsvoorbehoud genoemd. U blijft juridisch eigenaar van het product tot de klant betaald heeft.

Is het eigendomsvoorbehoud een middel dat u kunt inzetten? Met andere woorden: welke mogelijkheden en onmogelijkheden biedt het eigendomsvoorbehoud?

Mogelijkheden
Als gezegd, is op grond van de wet uitgangspunt dat eigendom bij levering overgaat. Wilt u van dit wettelijk uitgangspunt afwijken, dan moet u dit expliciet afspreken met uw klant. In de praktijk is vaak in de algemene voorwaarden opgenomen dat de eigendom pas overgaat na betaling.

Om een geslaagd beroep te kunnen doen op de algemene voorwaarden is uiteraard van belang dat –voordat tot levering is overgegaan – met de klant is overeengekomen dat deze van toepassing zijn. Daarnaast moeten de algemene voorwaarden op grond van de wet vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand worden gesteld om hier een geslaagd beroep op te kunnen doen. Dit is slechts anders indien met grote bedrijven zaken wordt gedaan. Het verdient dus aanbeveling een offerte uit te brengen, waarin expliciet is opgenomen dat algemene voorwaarden van toepassing zijn en de algemene voorwaarden bij de offerte te voegen.

Als eenmaal alles goed is vastgelegd, kunt u overgaan tot levering van de goederen. Bij wanbetaling kunt u de geleverde goederen in beginsel terugvorderen. In beginsel, want de terugvordering van de geleverde goederen leidt in de praktijk nogal eens tot problemen.

Onmogelijkheden
Neem nog eens de doos schroeven. Van de doos zelf kan nog in zekere mate duidelijk zijn dat u deze doos schroeven heeft geleverd, doordat op het doosje uw bedrijfsnaam staat vermeld of een leveringsbon is geplakt. Betaalt de klant het doosje schroeven niet, dan kunt u dit doosje schroeven terugvorderen. Worden de schroeven uit het doosje echter in een gereedschapskoffer gestopt, dan kunt u echter niet meer bewijzen dat u déze schroeven hebt geleverd. Het eigendomsvoorbehoud is daarmee waardeloos geworden.

Ook als de schroeven al zijn gebruikt om een kast in elkaar te zetten, dan is het niet meer mogelijk een beroep te doen op het eigendomsvoorbehoud. De schroeven zijn inmiddels deel uit gaan maken van de kast. De eigendom van de schroeven is daardoor verloren gegaan.

Daarnaast gooit bij een faillissement de Belastingdienst nogal eens roet in het eten. De Belastingdienst kan bij belastingschulden bodembeslag leggen op alle goederen die zich op de bodem van uw failliete klant bevinden. Ook de door u onder eigendomsvoorbehoud geleverde goederen die zich op de bodem van uw failliete klant bevinden, vallen hier onder. De Belastingdienst kan haar vordering incasseren door verkoop van deze goederen. Hiertegen kunt u weinig doen, omdat de Belastingdienst alleen reëel eigendom respecteert.

Reëel eigendom wil zeggen dat de zaak zowel in juridische als economische zin in overwegende mate aan u toebehoort. Bij een eigendomsvoorbehoud is het ontbreken van een betaling de enige reden dat de eigendom nog niet geheel zou overgaan. Daarom neemt de Belastingdienst bij een eigendomsvoorbehoud niet aan dat de geleverde goederen nog reëel aan u toebehoren.

Conclusie
Zaligmakend is een eigendomsvoorbehoud dus niet, maar het is in ieder geval een extra middel waarmee u betaling van de factuur kunt afdwingen. Met het doorlopen van de volgende stappen weet u in ieder geval zeker dat u het maximale hebt gedaan om de eigendom van de door u geleverde goederen zo veel mogelijk veilig te stellen als de facturen onbetaald blijven:

  1. Spreek met uw klant af dat de eigendom van de door u geleverde goederen pas overgaan na betaling. Dit kan bijvoorbeeld ook door het eigendomsvoorbehoud in uw algemene voorwaarden op te nemen en deze van toepassing te verklaren op de overeenkomst met de klant;
  2. Lever goederen waarvan duidelijk is dat deze door u zijn geleverd. Dit kan bijvoorbeeld door te werken met serienummers. Zijn de goederen niet (meer) identificeerbaar, dan kan geen beroep meer worden gedaan op het eigendomsvoorbehoud;