In dit blog leg ik je uit wat de rechten en plichten van de werkgever zijn en wat de arbeidsrechtelijke positie van de werknemer is wanneer het gaat om de COVID-19-vaccinatie.

 Bestaat er een vaccinatieplicht?

Het antwoord op deze vraag is nee. Op dit moment bestaat er geen wet in Nederland die het vaccineren verplicht stelt. Het Nederlandse beleid richt zich voornamelijk op informatie verschaffen en gezonde keuzes bevorderen. Minister De Jonge liet begin september 2020 tijdens de behandeling van de Coronawet dan ook weten dat “niemand verplicht zal worden zich te laten vaccineren”. De vaccinatie is dus vrijwillig. Dit standpunt sluit aan bij artikel 11 van de Grondwet waarin staat dat elke burger het recht heeft om zelf te bepalen wat er met zijn of haar lichaam gebeurt en bij artikel 10 van de Grondwet waarin het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer besloten ligt.

Toch sluiten deze artikelen een verplichting door de werkgever niet uit. De Grondwet heeft namelijk verticale werking. Dit betekent dat de Grondwet geldt tussen de overheid en de burgers. Een werknemer kan zich dus niet direct beroepen op artikel 11 van de Grondwet. Wél kan een werknemer indirect een beroep doen op dit artikel met behulp van de in het Burgerlijk wetboek opgenomen bepalingen over het goed werkgeverschap en goed werknemerschap.

Het is natuurlijk nog maar de vraag hoe de rechter over een dergelijk geval zal oordelen. De rechter zal een afweging gaan maken tussen het belang dat de werkgever stelt te hebben bij verplicht vaccineren en het belang van de werknemer om zich niet te willen laten vaccineren.

 Verplichte vaccinatie in de toekomst?

Op grond van de huidige regelgeving zal een werknemer nooit veroordeeld kunnen worden tot verplichte vaccinatie tegen zijn wil in. Echter, het is mogelijk dat hier in de toekomst verandering in komt. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft namelijk in een recent arrest geoordeeld dat landen hun burgers kunnen verplichten zich te laten vaccineren. Deze uitspraak zag op de vaccinatieplicht in Tsjechië voor kinderen, maar is zeker belangrijk voor de inentingscampagne tegen het coronavirus. Door middel van dit arrest schept het hof wat ruimte voor een eventuele verplichte coronaprik. Het is dus een reële mogelijkheid dat de vaccinatieplicht in de toekomst wel ontstaat!

Arbeidsrechtelijke positie van de werknemer

Arbeidsvoorwaardelijke maatregelen zoals ongeschiktheid voor functie, zullen waarschijnlijk pas in beeld komen indien de COVID-19-vaccinatie voor sommige beroepen wettelijk verplicht wordt. Enkel dan zou bij gebreke aan vaccinatie overplaatsing naar een ander onderdeel van het bedrijf, waar vaccinatie niet noodzakelijk is, een mogelijkheid worden. Indien overplaatsing niet mogelijk zou zijn, zou ontslag in beeld kunnen komen.

Voor de meeste beroepen kan niet worden gezegd dat vaccinatie noodzakelijk is om het beroep veilig te kunnen uitoefenen. Bovendien bestaat er momenteel nog voor geen enkel beroep een wet die bepaalt dat vaccinatie verplicht is voor sommige werkzaamheden en zullen er dus geen arbeidsrechtelijke stappen kunnen worden ondernomen wanneer je medewerker zich niet wil laten vaccineren. Je mag een werknemer niet verplichten zich te vaccineren omdat dit in strijd met het recht op bescherming van de lichamelijke integriteit van de werknemer. Werp dus geen arbeidsvoorwaardelijke belemmeringen of ‘straf’ voor de vaccinatieweigering op tegen medewerkers die zich niet willen laten vaccineren.

Zorgmedewerkers

Voor zorgwerkgevers is het wel denkbaar dat zij de weigerende werknemer tijdelijke de toegang tot bepaalde afdelingen kan ontzeggen. Wanneer dit voorstel kan worden aangemerkt als een ’redelijk voorstel’, moet de werknemer dit in redelijkheid accepteren. De vraag hierbij is dus uiteindelijk of de rechter dit als een ‘redelijk voorstel’ zal aanmerken.  Van een daadwerkelijk ‘werkverbod’ zal echter geen sprake zijn, omdat zorgpersoneel vaak zo goed beschermd is dat er technisch gezien geen overdracht van het virus zou kunnen plaatsvinden.

Stimuleren

Wat je als werkgever wel kan doen is stimuleren dat je medewerkers zich laten vaccineren. Zo kan je de vaccinatie bijvoorbeeld aanmerken als werktijd en de reiskosten naar de vaccinatieplek vergoeden. Ook is het van belang dat je als werkgever de noodzakelijke persoonlijke beschermingsmiddelen biedt. Gebruik de richtlijnen van het RIVM en je brancheorganisatie hierbij als uitgangspunt.

Mag ik registreren of vragen wie zich heeft gevaccineerd?

Als werkgever mag je niet registreren welke werknemers gevaccineerd zijn. Bovendien heeft de Autoriteit persoonsgegevens aangegeven dat je een werknemer niet mag vragen of hij of zij gevaccineerd is. Een werknemer is niet verplicht om antwoord te geven, indien je dit als werkgever toch vraagt. De werknemer mag het wel uit eigen beweging aan de werkgever vertellen, maar die informatie mag dan weer niet worden geregistreerd. Zelfs niet als de werknemer hiervoor toestemming heeft gegeven.

 Conclusie: adviseer je medewerkers, maar leg geen druk op!

Als werkgever kan je je medewerkers niet verplichten tot vaccinatie. Als werkgever heb je wel een zorgplicht richting andere werknemers en derden om het risico op besmetting met het coronavirus zoveel mogelijk te beperken. Indien een niet-ingeënte werknemer een risico vormt jegens andere werknemers of derden, is het aan de werkgever om maatregelen te treffen om aan die zorgplicht te voldoen en om het gesprek te starten met de werknemers die zich bedreigd voelen. Je kan de weigerende medewerker informeren over de voordelen van het vaccin, maar indien de werknemer blijft weigeren kunnen er momenteel nog geen stappen worden ondernomen. Wellicht dat hier in de toekomst verandering in komt.

Heb je vragen over dit onderwerp? Schroom niet om met mij contact op te nemen via 0412-649109 of eking@zandvoort-legal.nl.

Neem contact met ons op
Bekijk hoe we werken

Deel dit verhaal, kies je kanaal!